TGK Etiketleme Yönetmeliği Neyi Düzenler?

Yönetmelik, son tüketiciye sunulan ambalajlı gıda ürünlerinin etiket içeriğini, yazı boyutunu, sunuş şeklini ve sorumlulukları belirler. Resmi kılavuz Tarım ve Orman Bakanlığı tarafından düzenli güncellenir 2 3. FAO da Türk yönetmeliğinin konsolide metnini İngilizce yayımlar 4.

11 Zorunlu Bilgi

Aşağıdaki bilgilerin hepsi etikette görünür, okunabilir, silinmez olmak zorunda:

  1. Ürün adı — Tanımlayıcı, çeşit veya tür dahil ("Süzme Çiçek Balı")
  2. İçindekiler listesi — Azalan miktar sırasıyla, "İçindekiler:" başlığıyla
  3. Alerjen bilgisi — İçindekiler listesinde vurgulanmış (kalın/altı çizili)
  4. Net miktar — Gram, kilogram, mililitre veya litre
  5. Tarih bilgisi — Son Tüketim Tarihi (STT) veya Tavsiye Edilen Tüketim Tarihi (TETT)
  6. Saklama koşulları — "Açıldıktan sonra buzdolabında saklayınız"
  7. Sorumlu işletme — Üretici veya paketleyici adı ve adresi
  8. Menşe ülke — Türkiye'de üretilmişse "Türkiye"
  9. Kullanım talimatı — Gerekli olduğu hallerde
  10. Besin değerleri tablosu — 100 g/100 ml başına enerji, yağ, doymuş yağ, karbonhidrat, şeker, protein, tuz
  11. Parti numarası — İzlenebilirlik için

X-Yüksekliği Kuralı: Yazı Boyutu

Yönetmelik yazı boyutunu x-yüksekliği ile belirler — küçük "x" harfinin yüksekliği. Asgari x-yüksekliği 1,2 mm; ancak ambalajın en büyük yüzeyi 80 cm²'den küçükse asgari 0,9 mm. Bu kural alıcının raftan okuyabilmesini garanti eder.

Detaylı bilgi için TGK Kılavuzu'nun ekleri tablo halinde örnek verir 2. Tasarım yaparken matbaa baskı önizlemesinde gerçek boyut kontrolü şart.

Alerjen Vurgulaması

14 ana alerjen vardır: gluten içeren tahıllar, kabuklular, yumurta, balık, fıstık, soya, süt, sert kabuklu yemişler, kereviz, hardal, susam, kükürt dioksit ve sülfitler, acı bakla, yumuşakçalar.

Bu alerjenler içindekiler listesinde diğer maddelerden açıkça ayırt edilebilir biçimde (kalın yazı, altı çizili, farklı renk) gösterilmelidir. Sadece bir alerjen olsa bile vurgu zorunludur. Detaylı ambalaj tasarımı için Ambalaj ve Etiket Tasarımı yazımıza bakın.

STT vs TETT: Önemli Fark

İki tarih türü vardır ve karıştırılması mevzuat ihlali sayılır:

  • Son Tüketim Tarihi (STT): Mikrobiyolojik bozulma riski yüksek ürünler için (süt, taze et, hazır yemek). Bu tarihten sonra tüketilmez. Etikette "Son tüketim tarihi:" ifadesiyle yazılır.
  • Tavsiye Edilen Tüketim Tarihi (TETT): Bal, reçel, kuruyemiş, baharat gibi raf ömrü uzun, mikrobiyolojik risk düşük ürünler için. Bu tarihten sonra ürün tüketilebilir ama kalite düşebilir. Etikette "Tavsiye edilen tüketim tarihi:" veya "En iyi tüketim tarihi:" yazılır.

Kooperatifinizin reçeli, balı, kuruyemişi büyük olasılıkla TETT kategorisinde. Yanlışlıkla "Son Tüketim Tarihi" yazarsanız ürün daha erken iade edilebilir; bu sizin için maliyet demektir.

Parti Numarası

Parti numarası izlenebilirlik için zorunludur. Format serbesttir, ama kooperatif içinde sistemli olmalıdır. Yaygın yöntem:

P-202605-018

P (parti) + üretim yıl-ayı + sıra numarası.

Bu numara üretim defterinizdeki hammadde, üretim tarihi, çalışan kaydıyla eşleşmeli. Bir şikayet veya geri çağırma durumunda hangi parti olduğunu hızlıca tespit etmek gerekir.

Karşılaşılan Yaygın Hatalar

  • Adres eksik: "Mardin" yetmez; tam posta adresi gerekir.
  • Besin değer tablosu yok: Küçük üretici muafiyeti çok daraltıldı; çoğu kooperatif tablo eklemek zorundadır.
  • Net miktar belirsiz: "1 kavanoz" yeterli değil; "380 g" gibi ölçüm birimli yazılmalı.
  • Alerjen vurgusu yok: Süt veya sert kabuklu yemiş içeren reçelde alerjen sadece düz yazıyla geçilirse cezaya tabi.
  • Parti numarası ile STT/TETT aynı yerde değil: Mevzuat ikisinin görünür olmasını ister, etiketin farklı yerlerinde olabilir.

Detaylı denetim ve hijyen ile ilişkili konular için Üretim Alanı Hijyen Gereksinimleri yazımıza bakın.

Pratik İpuçları

  • Etiket tasarımınızı basmadan önce TGK Kılavuzu'nun ekindeki örnek etiketlerle karşılaştırın 5.
  • "Ürünün adı" ile "ticari marka" farklıdır. Marka "Bedesten Reçelleri" olabilir, ürün adı "Süzme Vişne Reçeli" olmalıdır.
  • TETT/STT tarihini ay/yıl yazmak (ÖN: 05/2027) yeterlidir; net gün de eklemek daha güvenli.
  • Etiketinizi üç farklı kişiye okutun: bir tüketici, bir teknik bilirkişi, bir yabancı (okunabilirlik testi).
  • Bu yazıyla birlikte sunduğumuz Etiket Bilgi Gereksinimleri Listesi (PDF) ile etiketinizi adım adım denetleyebilirsiniz.

Sonuç

Etiket bir tasarım değil, yasal sorumluluktur. 11 zorunlu bilgi, x-yüksekliği kuralı, alerjen vurgusu ve doğru tarih sınıfı doğru uygulandığında, denetim ve müşteri güveni aynı anda sağlanır. Detaylı RAG bilgi tabanı dokümanı için C1 — Gıda Ürünleri Etiketleme Zorunlulukları referansına başvurabilirsiniz.

Bu yazı Mayıs 2026 tarihinde GAP Bedesten Dijital Enstitüsü tarafından hazırlanmıştır.

Görsel önerisi: Reçel kavanozu etiketi büyütülmüş, üzerinde her bilgi alanı oklarla işaretlenmiş infografik. 1200×675 px.